Giá vàng từng trở thành một trong những tài sản nổi bật nhất thị trường tài chính toàn cầu trong năm 2026, khi nhu cầu mua vào của các ngân hàng trung ương góp phần đẩy kim loại quý lên mức kỷ lục trên 5.600 USD/ounce hồi đầu năm. Tuy nhiên, bước sang nửa cuối năm, triển vọng của vàng trở nên kém tích cực hơn khi chiến tranh tại Trung Đông kéo dài, giá năng lượng tăng cao và kỳ vọng lãi suất tại Mỹ thay đổi theo hướng bất lợi.
Theo Rob Haworth, chiến lược gia đầu tư cấp cao tại U.S. Bank Wealth Management, vàng khó có thể quay trở lại mốc 5.000 USD/ounce nếu cuộc chiến với Iran chưa kết thúc và thị trường năng lượng toàn cầu chưa ổn định trở lại. Ông cho rằng những yếu tố từng thúc đẩy đà tăng mạnh của vàng đang bị lu mờ bởi các ưu tiên kinh tế cấp bách hơn, đặc biệt là an ninh năng lượng, kiểm soát lạm phát và sự ổn định của nền kinh tế.
Nhận định này cho thấy nghịch lý đáng chú ý của thị trường hiện nay: bất ổn địa chính trị vốn thường hỗ trợ vàng, nhưng cuộc chiến Iran lại tạo ra những áp lực kinh tế khiến kim loại quý khó phát huy vai trò trú ẩn truyền thống.
Ngân hàng trung ương không còn ưu tiên tích lũy vàng
Trong nhiều năm, lực mua từ các ngân hàng trung ương là một trong những động lực quan trọng nhất của thị trường vàng. Các quốc gia tăng dự trữ vàng nhằm đa dạng hóa tài sản, giảm phụ thuộc vào những đồng tiền chủ chốt và củng cố khả năng chống chịu trước biến động tài chính quốc tế.
Làn sóng mua vàng của khu vực chính thức đã góp phần thúc đẩy giá kim loại quý tăng mạnh, đặc biệt khi những lo ngại về nợ công, rủi ro địa chính trị và sự phụ thuộc vào đồng USD ngày càng gia tăng.
Tuy nhiên, theo Haworth, cuộc chiến Iran đã làm thay đổi thứ tự ưu tiên của nhiều quốc gia. Khi nguồn cung năng lượng bị đe dọa và chi phí nhập khẩu dầu khí tăng cao, chính phủ phải tập trung nguồn lực để bảo đảm nhu cầu năng lượng, duy trì hoạt động kinh tế và hạn chế tác động của lạm phát lên người dân.
Điều này khiến việc mở rộng dự trữ vàng không còn là ưu tiên cấp thiết như trước. Thay vì dành thêm nguồn lực để đa dạng hóa dự trữ, một số quốc gia phải tập trung vào những nhu cầu trước mắt liên quan đến năng lượng và ổn định kinh tế.
Haworth nhấn mạnh rằng các ngân hàng trung ương chưa nhất thiết từ bỏ vàng về dài hạn. Vấn đề nằm ở thời điểm và khả năng triển khai các chương trình mua vào mới. Khi xung đột còn kéo dài, dòng tiền dành cho vàng có thể không đủ mạnh để tạo ra một đợt tăng giá bền vững.
Đây là điểm quan trọng đối với thị trường, bởi nhu cầu của ngân hàng trung ương thường có tính chất dài hạn và có thể tạo nền tảng cho giá vàng ngay cả khi hoạt động đầu tư ngắn hạn suy yếu.
Giá vàng chịu sức ép từ đồng USD và lãi suất thực
Sự suy giảm trong lực mua của ngân hàng trung ương không phải thách thức duy nhất. Vàng còn phải đối mặt với môi trường tiền tệ không thuận lợi, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát.
Haworth cho rằng thị trường vàng đang quay trở lại chịu tác động mạnh hơn từ những yếu tố truyền thống, bao gồm lãi suất thực và sức mạnh của đồng USD.
Vàng không tạo ra lãi suất hay dòng tiền định kỳ. Vì vậy, khi lợi suất thực của trái phiếu tăng, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng cũng tăng theo. Nhà đầu tư có thể lựa chọn trái phiếu hoặc những tài sản sinh lời khác thay vì giữ một tài sản không trả lãi.
Đồng USD mạnh cũng tạo thêm áp lực. Do vàng được định giá chủ yếu bằng USD trên thị trường quốc tế, đồng bạc xanh tăng giá thường khiến kim loại quý trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua sử dụng các đồng tiền khác, từ đó có thể làm giảm nhu cầu.
Đáng chú ý, việc lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm khỏi các mức cao gần đây vẫn chưa đủ để kích thích lực mua vàng đáng kể. Điều này cho thấy nhà đầu tư còn cân nhắc nhiều yếu tố khác, trong đó có triển vọng chính sách tiền tệ và cơ hội sinh lời từ cổ phiếu công nghệ hoặc các doanh nghiệp năng lượng đang hưởng lợi từ tình trạng gián đoạn nguồn cung.
Theo Haworth, Fed đang thể hiện quyết tâm chống lạm phát nhưng không nhất thiết hành động một cách quá quyết liệt. Tuy nhiên, cách tiếp cận thận trọng này vẫn có thể duy trì sức mạnh của đồng USD và gây khó khăn cho giá vàng.
Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất vào cuối năm
Triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ đang trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng đối với vàng trong những tháng cuối năm 2026.
Theo dự báo của nhóm chuyên gia kinh tế tại U.S. Bank, Fed có thể tăng lãi suất thêm một lần vào tháng 12/2026 và tiếp tục tăng vào tháng 3/2027. Đây là dự báo của tổ chức được bài viết dẫn lại, không phải quyết định đã được Fed xác nhận.
Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, môi trường lãi suất cao có thể kéo dài hơn dự kiến. Điều đó sẽ hạn chế khả năng phục hồi của vàng, đặc biệt nếu lợi suất thực duy trì ở mức cao và đồng USD tiếp tục được hỗ trợ.
Tuy nhiên, chính sách của Fed vẫn phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế, nhất là diễn biến lạm phát. Nếu chi phí năng lượng giảm bền vững, áp lực giá có thể dịu đi và làm giảm nhu cầu thắt chặt tiền tệ. Ngược lại, nếu giá dầu duy trì ở mức cao và lan tỏa sang chi phí vận tải, sản xuất, thực phẩm và dịch vụ, Fed có thể phải giữ lập trường cứng rắn lâu hơn.
Đây là một vòng tác động phức tạp: chiến tranh làm tăng giá năng lượng, giá năng lượng gây áp lực lên lạm phát, lạm phát khiến lãi suất khó giảm, còn lãi suất cao lại làm suy yếu sức hấp dẫn của vàng.
Vì thế, việc chấm dứt xung đột không chỉ có ý nghĩa về địa chính trị mà còn có thể giúp tháo gỡ một trong những nút thắt quan trọng đang kìm hãm thị trường vàng.
Nhu cầu vàng tại Trung Quốc và Ấn Độ khó tạo cú hích lớn
Bên cạnh ngân hàng trung ương và nhà đầu tư tài chính, nhu cầu vàng vật chất từ Trung Quốc và Ấn Độ cũng là yếu tố quan trọng đối với thị trường toàn cầu.
Hai quốc gia này nằm trong nhóm thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới, với nhu cầu đến từ trang sức, tích trữ tài sản và đầu tư.
Tuy nhiên, Haworth cho rằng triển vọng phục hồi mạnh của nhu cầu tiêu dùng tại hai thị trường này vẫn hạn chế. Những khó khăn kinh tế có thể làm giảm khả năng chi tiêu của hộ gia đình, khiến người mua thận trọng hơn khi giá vàng vẫn ở mức cao.
Điều này tạo ra một vấn đề kép cho thị trường: lực mua từ ngân hàng trung ương chưa trở lại mạnh mẽ, trong khi nhu cầu vàng vật chất từ người tiêu dùng cũng chưa cho thấy khả năng tạo ra động lực tăng giá đáng kể.
Trong điều kiện đó, chỉ riêng sự bất ổn địa chính trị có thể chưa đủ để thúc đẩy vàng tăng mạnh. Thị trường cần thêm những yếu tố hỗ trợ rõ ràng hơn, chẳng hạn như đồng USD suy yếu, lãi suất thực giảm hoặc hoạt động mua vào của ngân hàng trung ương được nối lại.
Nghịch lý của vàng: Bất ổn tăng nhưng giá vẫn khó bứt phá
Thông thường, chiến tranh và bất ổn chính trị khiến nhà đầu tư tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn. Tuy nhiên, cuộc chiến Iran đang tạo ra một cơ chế tác động khác biệt.
Xung đột không chỉ làm tăng nhu cầu phòng vệ trước rủi ro mà còn gây gián đoạn nguồn cung năng lượng, đẩy chi phí dầu khí lên cao và làm gia tăng áp lực lạm phát. Nếu các ngân hàng trung ương phản ứng bằng cách duy trì lãi suất cao, tác động tiêu cực từ chính sách tiền tệ có thể lấn át nhu cầu trú ẩn.
Đồng thời, các quốc gia phải ưu tiên bảo đảm nguồn cung năng lượng và ổn định kinh tế, khiến việc tích lũy thêm vàng bị trì hoãn. Vì vậy, dù rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao, thị trường không nhất thiết chứng kiến một đợt tăng giá mạnh của kim loại quý.
Haworth cho rằng hiện chưa xuất hiện một câu chuyện tăng giá đủ thuyết phục để vàng có thể nhanh chóng quay lại mốc 5.000 USD/ounce. Theo ông, thị trường cần sự rõ ràng hơn về diễn biến chiến tranh, triển vọng thương mại toàn cầu và cách các quốc gia tái xây dựng dự trữ ngoại hối.
Triển vọng dài hạn của vàng vẫn chưa mất đi
Dù thận trọng trong ngắn hạn, Haworth không cho rằng vai trò chiến lược của vàng đã chấm dứt. Về dài hạn, vàng vẫn có thể hấp dẫn các ngân hàng trung ương muốn đa dạng hóa dự trữ và giảm mức độ phụ thuộc vào những đồng tiền chủ chốt.
Trung Quốc tiếp tục có động lực tìm kiếm sự độc lập lớn hơn khỏi đồng USD và euro, nhưng thời điểm cũng như quy mô mua vàng trong tương lai vẫn khó xác định khi thương mại quốc tế và điều kiện kinh tế còn nhiều bất ổn.
Do đó, yếu tố quyết định đối với triển vọng vàng không chỉ là giá hiện tại, mà còn là thời điểm những động lực nền tảng quay trở lại. Nếu chiến tranh Iran kết thúc, thị trường năng lượng ổn định và các ngân hàng trung ương nối lại hoạt động mua vàng, kim loại quý có thể có cơ hội phục hồi đáng kể.
Cho đến lúc đó, vàng nhiều khả năng vẫn phải đối mặt với áp lực từ lãi suất thực, đồng USD và sự thiếu vắng lực cầu đủ mạnh.
Kết luận: Mốc 5.000 USD/ounce vẫn là mục tiêu có thể được thị trường hướng tới, nhưng theo quan điểm của Haworth, con đường để vàng quay lại vùng giá này phụ thuộc đáng kể vào việc chấm dứt chiến tranh Iran và khôi phục sự ổn định của thị trường năng lượng. Trong ngắn hạn, nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến lạm phát, thông điệp của Fed và dấu hiệu phục hồi trong hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương, thay vì cho rằng bất ổn địa chính trị tự động đồng nghĩa với giá vàng tăng.








