Thị trường trái phiếu Mỹ đang bước vào một giai đoạn đặc biệt nhạy cảm. Lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn dài tăng mạnh, nhu cầu vay vốn của chính phủ vẫn rất lớn, trong khi các tập đoàn công nghệ khổng lồ lại chuẩn bị tung ra một lượng trái phiếu doanh nghiệp chưa từng có để tài trợ cho cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong bối cảnh đó, Phố Wall đang đặt nhiều kỳ vọng vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh. Điều thị trường cần lúc này không đơn thuần là một đợt cắt giảm hay tăng lãi suất, mà quan trọng hơn là sự ổn định và niềm tin vào cách Fed điều hành chính sách tiền tệ.

Thị trường trái phiếu đứng trước sức ép kép

Một phần căng thẳng hiện tại đã thể hiện rất rõ trong thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ trị giá khoảng 31.500 tỷ USD. Lợi suất các trái phiếu chuẩn đã tăng lên những mức cao mới trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Khi lợi suất tăng, giá trái phiếu giảm, đồng thời chi phí huy động vốn của chính phủ và doanh nghiệp cũng tăng theo.

Nhưng vấn đề có thể còn nghiêm trọng hơn trong những tháng tới.

Theo các ước tính được MarketWatch dẫn lại, riêng tháng 9 có thể xuất hiện khoảng 200 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp Mỹ hạng đầu tư được phát hành. Đây là một lượng cung khổng lồ phải được thị trường hấp thụ cùng lúc với lượng trái phiếu Kho bạc mà chính phủ Mỹ cần phát hành để tài trợ cho thâm hụt ngân sách.

Thomas Kikis, người phụ trách thị trường Mỹ và châu Mỹ tại Standard Chartered, cho rằng khoảng thời gian từ sau kỳ nghỉ Labor Day cho tới Giáng sinh có thể trở nên cực kỳ sôi động. Không chỉ có làn sóng phát hành trái phiếu doanh nghiệp, thị trường còn có thể phải đối mặt với thêm những thương vụ IPO quy mô lớn.

Nói cách khác, cuộc cạnh tranh để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư đang ngày càng gay gắt.

AI đang trở thành một nhân tố quan trọng của thị trường trái phiếu

Điểm đáng chú ý là một phần rất lớn nhu cầu vốn mới đến từ cuộc bùng nổ đầu tư vào AI.

Các công ty công nghệ lớn đang chi hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip, phát triển hạ tầng điện toán và mở rộng năng lực AI. Khi quy mô đầu tư tăng lên, các doanh nghiệp cần tìm thêm nguồn vốn bên ngoài, trong đó phát hành trái phiếu là một lựa chọn quan trọng.

Ước tính chi tiêu vốn liên quan đến AI có thể đạt gần 1.100 tỷ USD vào năm 2027, và quy mô này còn có khả năng tiếp tục tăng trong những năm sau đó.

Nhóm được gọi là các “hyperscaler” như Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft và Oracle đang nằm ở trung tâm của làn sóng đầu tư này. Nhu cầu huy động vốn của họ tạo ra một hiệu ứng mà giới đầu tư trái phiếu gọi là crowding out – tức các doanh nghiệp lớn và chính phủ cùng cạnh tranh cho một lượng vốn đầu tư hữu hạn.

Điều này đặc biệt đáng quan tâm bởi chính phủ Mỹ cũng đang có nhu cầu vay vốn rất lớn.

Khi nguồn cung trái phiếu tăng quá nhanh, nhà đầu tư có thể yêu cầu mức lợi suất cao hơn để mua trái phiếu. Và nếu lợi suất dài hạn tiếp tục tăng, chi phí tài chính của toàn bộ nền kinh tế sẽ chịu áp lực.

Niềm tin vào Kevin Warsh trở thành yếu tố then chốt

Trong hoàn cảnh đó, Wall Street đang nhìn về Kevin Warsh như một nhân tố có thể tạo ra sự ổn định.

Những phát biểu gần đây của Warsh đã giúp hình thành một mức độ tin tưởng nhất định rằng Fed sẽ không để lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát. Sau bài phát biểu tại hội nghị Jackson Hole, thị trường đặc biệt chú ý đến quan điểm của ông về lạm phát và khả năng Fed tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ đủ chặt nếu cần thiết.

Điều đáng nói là niềm tin vào Warsh hiện được xem là một nguồn hỗ trợ quan trọng cho thị trường trái phiếu, trong khi những nỗ lực gần đây của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhằm trấn an nhà đầu tư vẫn chưa hoàn toàn giải quyết được những lo ngại về trái phiếu dài hạn.

Đây là một điểm rất quan trọng.

Một thị trường trái phiếu quy mô hàng chục nghìn tỷ USD không chỉ vận hành dựa trên các con số kinh tế hiện tại. Nó còn vận hành dựa trên kỳ vọng. Nếu nhà đầu tư tin rằng Fed sẽ kiểm soát được lạm phát, ổn định chính sách và phản ứng phù hợp trước những cú sốc của thị trường, họ sẽ dễ dàng hấp thụ lượng trái phiếu mới hơn.

Ngược lại, nếu niềm tin suy giảm, lợi suất có thể tăng rất nhanh.

Lượng cung kỷ lục nhưng tiền vẫn đang chảy vào trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm tích cực giúp thị trường tránh rơi vào tình trạng hỗn loạn ngay lập tức: dòng tiền của nhà đầu tư vẫn đang đổ vào các quỹ trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư.

Jim Reid, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu của Deutsche Bank, nhận định nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư ròng của Mỹ trong năm nay có thể đạt mức cao kỷ lục, thậm chí vượt qua đợt phát hành khổng lồ trong năm 2020 khi doanh nghiệp Mỹ phải tái cấp vốn trong thời kỳ đại dịch.

Tuy nhiên, dòng tiền mạnh vào các quỹ trái phiếu đang giúp hấp thụ một phần đáng kể lượng cung mới.

Điều này cũng lý giải tại sao credit spread của trái phiếu doanh nghiệp vẫn tương đối thấp.

Credit spread là phần lợi suất bổ sung mà doanh nghiệp phải trả cao hơn trái phiếu Kho bạc để bù đắp rủi ro tín dụng. Nếu nhà đầu tư lo ngại về khả năng doanh nghiệp trả nợ, spread thường mở rộng. Ngược lại, khi nhu cầu mua trái phiếu mạnh, spread có thể duy trì ở mức thấp.

Hiện lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài dao động khoảng 4,75% – 5,25%, trong khi một đợt phát hành trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Alphabet hồi tháng 8 có lợi suất khoảng 6,4%.

Điều này cho thấy các tập đoàn lớn vẫn có thể tiếp cận thị trường vốn, nhưng họ phải trả một mức chi phí đáng kể để huy động tiền dài hạn.

Mỹ đang phải đối mặt với bài toán nợ ngày càng lớn

Đằng sau câu chuyện trái phiếu doanh nghiệp là một vấn đề còn lớn hơn: tình hình tài khóa của nước Mỹ.

Nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD, trong khi chi phí trả lãi đang tăng nhanh do quy mô nợ lớn và lợi suất trái phiếu cao.

Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ được bài viết dẫn lại, nước Mỹ hiện phải chi khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm cho tiền lãi, một con số thậm chí vượt chi tiêu cho một số lĩnh vực lớn như y tế hoặc quốc phòng.

Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn.

Nợ càng lớn, chính phủ càng phải phát hành nhiều trái phiếu. Cung trái phiếu tăng có thể đẩy lợi suất lên. Lợi suất càng cao thì chi phí trả lãi càng lớn. Và chi phí lãi vay tăng lại khiến bài toán ngân sách trở nên khó khăn hơn.

Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp cũng đang tăng nhu cầu vay vốn để tài trợ cho AI.

AI có thể là lời giải hay lại trở thành một rủi ro mới?

Điểm thú vị là AI vừa có thể làm trầm trọng thêm vấn đề, vừa có khả năng giúp nước Mỹ giải quyết một phần bài toán tài khóa.

Nếu làn sóng đầu tư AI tạo ra năng suất lao động cao hơn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng cơ sở thuế, nó có thể giúp bù đắp một phần áp lực từ nợ công.

Các nhà phân tích của Wells Fargo Investment Institute thậm chí ước tính AI hiện đóng góp hơn 40% vào tăng trưởng kinh tế và quy mô đầu tư cho AI đang vượt qua nhiều chương trình đầu tư hạ tầng lớn trong lịch sử nước Mỹ.

Nhưng điều đó không có nghĩa AI chắc chắn sẽ giải quyết được vấn đề tài khóa.

Nếu các khoản đầu tư khổng lồ vào AI không tạo ra mức tăng năng suất tương xứng, nền kinh tế có thể phải đối mặt với lượng nợ doanh nghiệp ngày càng lớn mà không có đủ tăng trưởng để bù đắp.

Vì vậy, thị trường đang đứng trước một phép thử rất lớn.

Tháng 9 và tháng 10 sẽ là thời điểm quan trọng

Trong ngắn hạn, câu hỏi lớn nhất là liệu thị trường có đủ sức hấp thụ đồng thời lượng trái phiếu Kho bạc và trái phiếu doanh nghiệp khổng lồ hay không.

Kevin Warsh sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình kỳ vọng về lãi suất và lạm phát. Scott Bessent cũng phải chứng minh rằng chính quyền Mỹ có chiến lược đáng tin cậy để kiểm soát thâm hụt và ổn định thị trường trái phiếu.

Ngoài ra, nhà đầu tư sẽ theo dõi sát các dữ liệu lạm phát, việc làm và tăng trưởng kinh tế để đánh giá Fed có thể hành động như thế nào trong những tháng tới. Những phát biểu từ các quan chức Fed, bao gồm Christopher Waller và John Williams, cũng có thể tạo ra biến động lớn cho lợi suất trái phiếu.

Thị trường hiện chưa rơi vào khủng hoảng. Dòng tiền vẫn đang chảy vào trái phiếu doanh nghiệp và credit spread chưa cho thấy sự hoảng loạn rõ rệt.

Nhưng áp lực đang tích tụ.

Một mặt là chính phủ Mỹ cần vay tiền với quy mô rất lớn. Mặt khác là các tập đoàn công nghệ cần hàng trăm tỷ USD để chạy đua AI. Cả hai cùng xuất hiện trên thị trường vốn trong thời điểm lợi suất trái phiếu dài hạn đã ở mức cao.

Đó là lý do Wall Street đang đặt cược vào Kevin Warsh.

Điều mà thị trường cần nhất lúc này có lẽ không phải một chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng hay cực kỳ thắt chặt, mà là một Fed đủ đáng tin cậy để nhà đầu tư tin rằng thị trường trái phiếu vẫn đang được kiểm soát.

Những tuần sau kỳ nghỉ Labor Day, đặc biệt là tháng 9 và tháng 10, có thể sẽ cho thấy liệu niềm tin đó có đủ mạnh hay không. Nếu thị trường hấp thụ được lượng cung trái phiếu khổng lồ mà không khiến lợi suất tăng vọt, áp lực có thể dần hạ nhiệt.

Nhưng nếu nguồn cung vượt quá khả năng hấp thụ của nhà đầu tư, lợi suất trái phiếu dài hạn có thể tiếp tục tăng, kéo theo chi phí vốn cao hơn cho cả chính phủ lẫn doanh nghiệp.

Và khi đó, câu chuyện về Kevin Warsh sẽ không còn chỉ là câu chuyện của Fed. Nó sẽ trở thành câu chuyện về khả năng thị trường tài chính Mỹ hấp thụ cùng lúc núi nợ công, làn sóng vay vốn của Big Tech và cuộc đặt cược trị giá hàng nghìn tỷ USD vào tương lai của AI.