Sau hơn hai tháng tăng mạnh gần như không ngừng nghỉ, thị trường chứng khoán Mỹ vừa trải qua một cú sốc lớn khiến giới đầu tư toàn cầu phải chú ý. Trong phiên giao dịch ngày 5/6, chỉ số Nasdaq ghi nhận mức giảm điểm lớn nhất trong lịch sử, trong khi chỉ số S&P 500 mất tổng cộng khoảng 1.800 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một ngày giao dịch. Đây là một trong những đợt bán tháo mạnh nhất kể từ năm 2025 và đặt ra câu hỏi lớn: Liệu đây chỉ là một nhịp điều chỉnh lành mạnh hay là tín hiệu cảnh báo cho một giai đoạn khó khăn hơn của thị trường?
Nasdaq ghi nhận mức giảm điểm kỷ lục
Theo dữ liệu thị trường, chỉ số Nasdaq Composite lao dốc hơn 1.121 điểm, tương đương khoảng 4,2% trong một phiên. Đây là mức giảm điểm tuyệt đối lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử của chỉ số công nghệ này. Trong khi đó, S&P 500 giảm 2,6%, còn Dow Jones mất hơn 1%.
Điều đáng chú ý là mức giảm này diễn ra sau giai đoạn tăng trưởng rất mạnh của thị trường. Chỉ trong vòng hai tháng trước đó, các chỉ số chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh mới nhờ sự bùng nổ của làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và nhóm cổ phiếu bán dẫn.
Nhiều nhà đầu tư bắt đầu tin rằng AI sẽ tạo ra một chu kỳ tăng trưởng công nghệ tương tự như internet từng làm được vào cuối thập niên 1990. Chính kỳ vọng đó đã đẩy giá nhiều cổ phiếu lên mức rất cao trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, khi thị trường đang ở trạng thái hưng phấn nhất, một loạt yếu tố bất ngờ đã xuất hiện và nhanh chóng đảo ngược tâm lý nhà đầu tư.
Báo cáo việc làm trở thành “ngòi nổ”
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đợt bán tháo lần này là báo cáo việc làm tháng 5 của Mỹ.
Theo số liệu được công bố, nền kinh tế Mỹ tạo thêm khoảng 172.000 việc làm mới, cao hơn đáng kể so với kỳ vọng của giới phân tích. Tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục duy trì ở mức thấp khoảng 4,3%, cho thấy thị trường lao động vẫn rất khỏe mạnh.
Thoạt nghe, đây đáng lẽ phải là tin tốt cho chứng khoán.
Tuy nhiên, trong môi trường hiện nay, một nền kinh tế quá mạnh lại khiến nhà đầu tư lo lắng.
Lý do là bởi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang theo dõi rất sát các dấu hiệu lạm phát. Nếu thị trường lao động tiếp tục nóng lên, áp lực tăng lương và chi tiêu có thể khiến lạm phát quay trở lại. Khi đó, Fed sẽ khó có thể cắt giảm lãi suất, thậm chí có khả năng phải nâng lãi suất thêm một lần nữa.
Ngay sau báo cáo việc làm, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh. Thị trường tương lai cũng bắt đầu định giá khả năng Fed tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn trong thời gian dài hơn dự kiến.
Nhóm AI và bán dẫn chịu thiệt hại nặng nề nhất
Nếu có một nhóm ngành bị ảnh hưởng mạnh nhất trong đợt bán tháo này, đó chính là lĩnh vực công nghệ và bán dẫn.
Chỉ số Philadelphia Semiconductor Index giảm tới 10,3% trong một ngày, mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2020. Tổng giá trị vốn hóa bị xóa sổ khỏi nhóm bán dẫn lên tới khoảng 1.200 – 1.300 tỷ USD.
Nhiều cái tên dẫn đầu xu hướng AI như Nvidia, AMD, Micron và các doanh nghiệp sản xuất chip nhớ đều giảm rất mạnh. Riêng Nvidia mất hơn 300 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một phiên giao dịch.
Một yếu tố khác góp phần làm thị trường hoảng loạn là kết quả kinh doanh gây thất vọng từ Broadcom.
Doanh nghiệp này được xem là một trong những công ty hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI. Tuy nhiên, triển vọng kinh doanh và nhu cầu chip AI được công bố gần đây không đáp ứng được kỳ vọng quá cao của nhà đầu tư. Điều đó khiến thị trường bắt đầu nghi ngờ liệu tốc độ tăng trưởng của ngành AI có thể duy trì lâu dài như nhiều người kỳ vọng hay không.
Định giá quá cao khiến thị trường dễ tổn thương
Theo nhiều chuyên gia Phố Wall, nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở việc thị trường đã tăng quá nhanh trong thời gian ngắn.
Suốt nhiều tháng qua, dòng tiền gần như tập trung vào một nhóm nhỏ cổ phiếu AI và công nghệ vốn hóa lớn. Điều này tạo ra hiện tượng thị trường tăng trưởng hẹp, nghĩa là chỉ một số ít cổ phiếu kéo toàn bộ chỉ số đi lên.
Khi định giá bị đẩy lên quá cao, thị trường trở nên cực kỳ nhạy cảm với các thông tin tiêu cực.
Chỉ cần một báo cáo kinh tế mạnh hơn dự kiến hoặc một kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng, hoạt động chốt lời có thể xảy ra trên diện rộng.
Jeff Weniger, chiến lược gia đầu tư của WisdomTree, cho rằng nhiều cổ phiếu công nghệ hiện đang giao dịch ở mức định giá rất cao so với doanh thu. Điều đó khiến biên độ an toàn của nhà đầu tư trở nên mỏng hơn đáng kể.
Không phải mọi thứ đều tiêu cực
Mặc dù mức giảm rất mạnh khiến nhiều người lo lắng, không phải tất cả các chuyên gia đều cho rằng thị trường đang bước vào một chu kỳ suy giảm kéo dài.
Nhiều nhà phân tích lưu ý rằng trước phiên bán tháo này, Nasdaq vẫn tăng mạnh từ đầu năm đến nay và nhiều cổ phiếu công nghệ vẫn đang giao dịch cao hơn đáng kể so với đầu năm.
Một số chuyên gia xem đây là đợt điều chỉnh cần thiết sau thời gian tăng trưởng quá nóng.
David Donabedian từ CIBC Private Wealth nhận định rằng mặc dù thị trường vừa trải qua một phiên rất tiêu cực, nhưng các yếu tố nền tảng của nền kinh tế Mỹ vẫn tương đối vững chắc. Tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tích cực và sức khỏe của người tiêu dùng chưa cho thấy dấu hiệu suy yếu nghiêm trọng.
Thực tế, trong phiên giảm mạnh vừa qua, dòng tiền vẫn tìm đến những nhóm cổ phiếu phòng thủ như hàng tiêu dùng thiết yếu. Các doanh nghiệp như Coca-Cola và nhiều cổ phiếu phòng thủ khác thậm chí còn tăng giá, cho thấy nhà đầu tư không hoàn toàn rút tiền khỏi thị trường mà đang tái cơ cấu danh mục.
Nhà đầu tư cần theo dõi điều gì tiếp theo?
Sau cú sốc này, có ba yếu tố quan trọng sẽ quyết định hướng đi tiếp theo của thị trường.
Thứ nhất là các dữ liệu lạm phát sắp công bố. Nếu lạm phát tiếp tục giảm, áp lực đối với Fed có thể giảm bớt và thị trường sẽ lấy lại sự tự tin.
Thứ hai là các phát biểu của Fed trong những tuần tới. Nhà đầu tư muốn biết liệu ngân hàng trung ương Mỹ có thực sự cân nhắc tăng lãi suất trở lại hay không.
Thứ ba là mùa báo cáo lợi nhuận tiếp theo của các doanh nghiệp công nghệ. Nếu các công ty AI tiếp tục chứng minh được tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận mạnh mẽ, niềm tin vào câu chuyện AI có thể nhanh chóng quay trở lại.
Một lời nhắc nhở về rủi ro của thị trường
Đợt bán tháo ngày 5/6 là lời nhắc nhở rõ ràng rằng thị trường chứng khoán không bao giờ đi lên theo đường thẳng.
Ngay cả trong những giai đoạn lạc quan nhất, những cú điều chỉnh mạnh vẫn có thể xảy ra khi kỳ vọng của nhà đầu tư trở nên quá cao. Việc S&P 500 mất 1.800 tỷ USD vốn hóa và Nasdaq ghi nhận phiên giảm điểm lớn nhất lịch sử không nhất thiết báo hiệu sự kết thúc của thị trường giá lên, nhưng nó cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường hiện nay đối với lãi suất, lạm phát và định giá cổ phiếu công nghệ.
Đối với nhà đầu tư dài hạn, điều quan trọng không phải là dự đoán chính xác từng phiên tăng giảm, mà là đánh giá xem những yếu tố nền tảng của nền kinh tế và doanh nghiệp có thực sự thay đổi hay không. Và đó sẽ là câu hỏi lớn nhất mà Phố Wall phải trả lời trong những tuần tới.







